Vrije keuze tussen Zorg in Natura (ZIN) en een Persoonsgebonden Budget (PGB)
Wanneer u in aanmerking komt voor ondersteuning vanuit de Wmo, Jeugdwet of Wlz, heeft u in veel gevallen de keuze tussen Zorg in Natura (ZIN) en een Persoonsgebonden Budget (PGB).
Bij Zorg in Natura regelt de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar welke aanbieder de ondersteuning levert. Bij een PGB kiest u zelf uw zorgverlener en maakt u zelf afspraken over de ondersteuning. Bij ZIN wordt u over het algemeen door de gemeente doorverwezen naar gecontracteerde reguliere instanties, die geen specialisatie hebben op het gebied van ASS en neurodiversiteit.
Gemeenten wijzen cliënten op de mogelijkheid voor het krijgen van Zorg in Natura, bijvoorbeeld omdat dit voor Gemeenten administratief eenvoudiger kan zijn. Dat is op zichzelf begrijpelijk. Het feit dat Zorg in Natura beschikbaar is, betekent echter niet automatisch dat u verplicht bent daarvoor te kiezen. Juist bij complexe zorgvragen, zoals bij ASS, adhd en multimorbiditeit kiezen veel mensen juist voor begeleiding door gespecialiseerde zorgverleners, zoals AutismeCentraal Noord.
Wanneer u voldoet aan de voorwaarden voor een PGB en kunt motiveren waarom een PGB beter aansluit bij uw situatie, mag een gemeente een aanvraag niet uitsluitend afwijzen omdat er ook Zorg in Natura beschikbaar is. De wet gaat uit van keuzevrijheid en maatwerk.
Voor veel mensen met autisme, ADHD of andere neurodivergente kenmerken kan een vaste begeleider, specialistische kennis, continuïteit en een persoonlijke klik van groot belang zijn. Een PGB kan dan een passende keuze zijn.
Twijfelt u over de mogelijkheden? Dan kunt u gebruikmaken van onafhankelijke cliëntondersteuning of contact opnemen voor meer informatie.
Wat is een persoonsgebonden budget (PGB)?
Een persoonsgebonden budget (PGB) is een geldbedrag waarmee u zelf zorg, hulp of ondersteuning kunt inkopen. In plaats van zorg te ontvangen van een door de gemeente, zorgverzekeraar of het zorgkantoor gecontracteerde aanbieder, kiest u zelf van wie, wanneer en op welke manier u ondersteuning ontvangt. Het PGB geeft mensen meer regie, keuzevrijheid en maatwerk.
Met een PGB kunt u bijvoorbeeld begeleiding, dagbesteding, huishoudelijke ondersteuning, persoonlijke verzorging of langdurige zorg inkopen, afhankelijk van de wet waaronder uw zorgvraag valt.
Welke soorten PGB zijn er?
In Nederland bestaan vier vormen van PGB:
Wmo-PGB
Voor ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Denk aan individuele begeleiding, dagbesteding, beschermd wonen, huishoudelijke hulp of andere vormen van ondersteuning die mensen helpen zelfstandig te blijven functioneren. De gemeente is verantwoordelijk voor deze vorm van PGB.
Jeugdwet-PGB
Voor kinderen en jongeren die jeugdhulp nodig hebben. Ook hierbij kan begeleiding, behandeling, dagbesteding of andere ondersteuning via een PGB worden ingekocht. De gemeente verstrekt dit budget.
Zvw-PGB
Voor verpleging en verzorging thuis vanuit de Zorgverzekeringswet. Dit budget wordt verstrekt door de zorgverzekeraar.
Wlz-PGB
Voor mensen die blijvend intensieve zorg of permanent toezicht nodig hebben. Dit budget wordt verstrekt via het zorgkantoor.
Wie komt in aanmerking voor een PGB?
Een PGB wordt niet automatisch verstrekt. Eerst moet worden vastgesteld dat ondersteuning noodzakelijk is. Vervolgens moet blijken dat een PGB passend is bij uw situatie.
In het algemeen moet u:
- een aantoonbare ondersteunings- of zorgvraag hebben;
- zelf in staat zijn om een PGB te beheren, of iemand hebben die dit namens u kan doen;
- kunnen uitleggen waarom een PGB beter aansluit bij uw situatie dan zorg in natura (behoefte aan zorg en begeleiding speciaal gericht op neurodiversiteit)
- de kwaliteit van de ingekochte ondersteuning kunnen bewaken;
- een zorgverlener kiezen die passende en veilige ondersteuning kan bieden en voldoet aan de door de gemeente gestelde kwaliteitseisen.
Wat zijn de voordelen van een PGB?
Een PGB biedt meer keuzevrijheid dan zorg in natura.
Met een PGB kunt u:
- zelf uw zorgverlener kiezen;
- ondersteuning inkopen die aansluit bij uw persoonlijke situatie;
- zelf bepalen wanneer ondersteuning plaatsvindt;
- ondersteuning inkopen bij een gespecialiseerde aanbieder;
- meer regie houden over uw eigen leven en ondersteuning.
Waar moeten gemeenten en andere verstrekkers zich aan houden?
De wet bepaalt dat PGB-tarieven toereikend moeten zijn. Dat betekent dat het budget hoog genoeg moet zijn om de ondersteuning die is toegekend daadwerkelijk te kunnen inkopen.
Om gemeenten hierbij te ondersteunen heeft het ministerie van VWS de Handreiking Toereikende Tarieven PGB Sociaal Domein laten ontwikkelen. Deze handreiking beschrijft hoe gemeenten tot transparante en goed onderbouwde tarieven kunnen komen. Daarbij moet rekening worden gehouden met alle kosten die nodig zijn om kwalitatief goede ondersteuning te leveren. Denk onder meer aan:
- deskundigheid en opleiding;
- specialistische kennis;
- administratie en verslaglegging;
- reistijd en reiskosten;
- scholing en deskundigheidsbevordering;
- kwaliteitsborging;
- ziekte, verlof en vervanging;
- overige kosten van een gezonde en duurzame bedrijfsvoering.
De handreiking noemt bovendien expliciet dat specialistische begeleiding, bijvoorbeeld voor mensen met autisme, hogere deskundigheidseisen en daarmee hogere kosten met zich mee kan brengen. Gemeenten dienen hiermee rekening te houden bij het vaststellen van PGB-tarieven.
Hoe werkt de betaling?
Het PGB wordt niet rechtstreeks op uw eigen rekening gestort. De de Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert het budget. U sluit een zorgovereenkomst met uw zorgverlener af en de SVB verzorgt vervolgens de betalingen vanuit uw budget. In veel gevallen is het ook mogelijk de SVB opdracht te geven de factuur maandelijks rechtstreeks aan de zorgverlener uit te keren. U hoeft dan geen actie meer te ondernemen.
Soms vergoedt het maandelijkse PGB budget niet de volledige kosten van begeleiding door de gespecialiseerde zorgaanbieder. De gemeente kan u het bedrag geven dat zorg in natura zou kosten. De extra kosten betaalt u dan zelf maandelijk bij.
Onafhankelijke cliëntondersteuning
Twijfelt u of een PGB bij uw situatie past? Dan kunt u gebruikmaken van onafhankelijke cliëntondersteuning. Een cliëntondersteuner kan u helpen bij het aanvragen van een PGB, het opstellen van een plan en het maken van keuzes rondom zorg en ondersteuning.
Ook is het mogelijk dat wij u helpen bij de aanvraag van het PGB en het invullen van de benodigde formulieren.